image

De pitch: gaat Q viraal
of loopt hun spoor dood?

De pitch: gaat Q viraal
of loopt hun spoor dood?

Ooit stond Pieter-Jaap Aalbersberg aan de wieg van de recherchekundige opleiding (in de volksmond ook wel de reku genoemd). Nu pitchen drie recherchekundigen hun Q-concept om de politie wendbaarder en toekomstbestendiger te maken aan de politiechef.


Van reku naar Q, de cirkel lijkt rond. In zijn kamer aan de Amsterdamse Elandsgracht onderzochten Pieter-Jaap en Roel Wolfert, Aart-Jan Collée en Jeroen Hammer samen de waarde en toekomst van de Q-teams voor de vernieuwing van de opsporing. Vraag je je af waar de Q voor staat? Nergens voor. Of… misschien voor Q-ltuur?

Pieter-Jaap Aalbersberg

Q-teams

Q-teams

Ontstaan: Januari 2016 in Oost-Nederland


Reden/urgentie: Het boek De gekooide recherche van Michiel Princen en het rapport Handelen naar waarheid beschrijven hoe de sociale cultuur binnen de politie de eigen slagvaardigheid schaadt en hoe de organisatie zichzelf dwarszit in de uitoefening van haar taken. Een constatering die de oprichters van Q zelf ook ervaarden. Doodzonde. Hier wil Q iets aan doen.


Door: Samen met collega´s nieuwe wegen en manieren van werken te verkennen en ervan te leren.


Randvoorwaarden:

1. een vrijgemaakte vaste kern mensen

2. ... die bottom-up ontstaan en werken

3. ... doen aan exploratie

4. ... en een moderne mind- en skillset aanleren

Status: Twee operationele Q-teams, één in Oost-Nederland (zes man), één in Rotterdam (drie man) en vijf Q-teams in oprichting.


Werkwijze: Experimenten vormgeven en uitvoeren met collega’s uit de praktijk en vaak in samenwerking met externe partners.


Wapenfeiten: Coldcasekalender, @ppsporing, agile opsporen, Masterclass Opsporing, CSI: NL, The Next Police, Q-talks, Digi4Dummies, Artificial Intelligence.


Belangrijkste effect: Binnen een organisatie met een dominante trial & error leerstijl de introductie van deze nieuwe exploratie gestuurde leermethodiek. En de cultuurverandering die dat tot gevolg heeft.

Sprekend voorbeeld:
Veel Voorkomende Criminaliteit Arnhem-Zuid
.

Twee jaar geleden was het VVC-team Arnhem-Zuid behoorlijk uitgeblust. De coördinator zat ziek thuis, weinig dossiers kwamen van de plank, de achterstand groeide en de ambitie binnen het team was laag. Na een periode van meekijken introduceerde het Q-Team een Agile-coach die het team kennis liet maken met scrum. Scrum is een verandermethodiek die in de jaren negentig is ontstaan om ICT-projecten slimmer te realiseren. Samen met de VVC-Teams van Arnhem-Noord en -Zuid werd vervolgens een experiment gestart waarin werd bekeken of scrum-methode van meerwaarde kon zijn. Collega’s werden in de methodiek getraind en gecoacht. Helaas mislukte de samenwerking met Arnhem-Noord binnen het experiment en ging het VVC-Team van Arnhem-Zuid zelfstandig met de methodiek verder. En dat bleek een gouden zet. Want scrum had drie gevolgen. Allereerst schiep het orde in de chaos: de workload werd inzichtelijk en het proces efficiënter ingericht, waardoor VVC weer zaken begon op te lossen. Daarnaast kwam de lol terug bij het team. Door het werk met post-its visueel te maken, zag iedereen ineens wat ze deden en met welk resultaat. Een grote motivator. Als laatste zorgde deze procesmatige aanpak dat de eigen werkwijze veel beter geanalyseerd kon worden en het team zichzelf kon blijven verbeteren.


De wind draaide 180 graden. De hele workload werd weggewerkt en zelfs de rest van het basisteam is Agile gaan werken. Bij een team waar je niet bij wilde horen, kwamen nu ineens andere teams kijken hoe ze het flikten. Samen met het basisteam organiseerde Q onlangs een DEMO waar meer dan 250 collega’s uit het land op af kwamen. Het enthousiasme onder de deelnemers was groot en inmiddels zijn ook andere VVC-teams met de de scrum-methode gestart.

Ambitie: Exponentiële toename van het aantal Q-teams. Zodat die met hun experimenten overal in Nederland kunnen fungeren als motortjes van cultuurverandering. Dat moet dichtbij en samen met de werkvloer. Natuurlijk is het idee dat best practices worden overgenomen, maar zodra je zaken van bovenaf gaat opleggen, ontstaat er afstand en weerstand. Mensen moeten niet het idee krijgen dat hen de ene na de andere verandering boven het hoofd hangt.


Grootste belemmering: De Q-teams passen niet binnen de bestaande structuren. De ruimte die collega’s voelen om deel te nemen aan experimenten blijkt te beperkt. Q moet een nieuwe plaats zien te vinden. Daarvoor is vertrouwen nodig. Vooral van de hogere politieleiding, bekrachtigd met mensen en middelen. Alleen dan kunnen ze dit “corporate start-upmodel” tot een daverend succes maken. En daarmee de politie tot een voorbeeld voor andere overheden en zelfs het bedrijfsleven.


Grootste uitdaging: Om de Q-werkwijze grootschaliger in te voeren, is een uitgekiende scale-upstrategie nodig. De politie kent honderden innovaties, maar vele sneuvelen vanwege het ontbreken van een gestructureerde manier om succesvolle nieuwe werkwijzen stap voor stap te laten groeien.


Strategie: In de uitdaging zit meteen ook het dilemma. Want het Q-gedachtengoed is wars van bovenaf uitrollen. Tegelijkertijd erkennen de Q-leden dat sommige innovaties zich daar wel voor lenen. Per experiment en uitkomst zal gekeken moeten worden welke strategie te hanteren: uitrollen of zich als een lopend vuurtje laten verspreiden. Hun voorkeur laat zich raden: laat het Q-virus zelf iedereen besmetten.

Q kan een zeer effectieve manier zijn om de
politiecultuur te veranderen.

Toekomst: Voor 2018 is Q voorzien van voldoende middelen. Daarna is hun toekomst onzeker. Q-teams zoeken naar een manier om de benodigde mankracht en budgetten zeker te stellen, zonder zich te hoeven committeren aan de regels van het systeem. Belangrijk, want Q heeft veel te bieden. Hun experimenten leveren tastbaar resultaat op. Voor collega’s en samenleving. Neem het experiment met artificial intelligence. De robotrechercheur filtert automatisch de forensische kansen uit 1500 cold cases, een proces waar forensisch rechercheurs nog tientallen jaren mee bezig zouden zijn geweest. Hierdoor kunnen de meest kansrijke cold cases eerder worden heropend. Naast dit soort concrete innovaties gaat Q misschien nog wel meer over cultuurverandering. De experimenten en hun uitkomsten zijn een middel. Door te exploreren, samen met uitvoerende collega’s en externe partijen, verandert de mindset van mensen en worden nieuwe vaardigheden en gedrag geleerd. Daar ligt de grootste winst.


Nodig: Minimaal drie vrijgemaakte mensen per team en de financiële support. De experimenten zelf worden bekostigd door de portefeuillehouders.


Oproep: Geef de Q-teams een solide basis, zodat de kennis en ervaring die binnen Q is opgebouwd verder wordt benut en de hele (opsporings)organisatie over een paar jaar is besmet is met dit positieve virus.

Q moet een nieuwe plaats zien te vinden. Daarvoor is vertrouwen nodig.

Het gesprek maakte zowel de drie heren als Pieter-Jaap enthousiast. Over en weer werden de aangedragen punten met instemming ontvangen. Maar dan nadert het einde. Wat nu? Als portefeuillehouder Opsporing is Pieter-Jaap verantwoordelijk voor de vernieuwingsagenda. Die kent een aantal prioriteiten, waaronder:

  • Meer verantwoordelijkheid geven aan uitvoerende lagen van de organisatie.
  • Meer kennis delen, kijken in elkaars keuken en elkaar feedback leren geven.
  • Investeren in de ontwikkeling van politiemensen: opleiding, vaardigheden en lerende cultuur.
  • Vereenvoudiging van werkprocessen door digitalisering.
  • Bevordering van innovatie in met name forensische opsporing en cybercriminaliteit.

Q raakt aan meerdere van deze punten. Maar waar zou Q het beste bij aansluiten? Tot een duidelijk antwoord komt het niet. Maar één ding staat voor Pieter-Jaap vast: Q kan een zeer effectieve manier zijn om de politiecultuur te veranderen. Dit initiatief zou zich dus ook vanuit die rol een plek in de organisatie moeten zien te verwerven. Hij zegt toe de mogelijkheden te verkennen. En dat hij graag een kijkje komt nemen in de keuken van Q. Om met eigen ogen te zien hoe ze daar het Q-virus bereiden. En daarmee is de cirkel van reku naar Q inderdaad rond.

deel via